Op 9 juni kwamen we met alle partners die betrokken zijn bij de uitvoering van Programma Natuur in het kader van de lerende samenwerking bijeen voor de jaarlijkse strategische bijeenkomst in Landhuis Oud Amelisweerd.
Het gesprek richtte zich op de zoneringsaanpak, de gebiedsgerichte aanpak Veluwe en het werken aan systeemherstel in de overgangsgebieden binnen programma Natuur. Deze bijeenkomst vond dus plaats voordat de Kamerbrief werd gepubliceerd. Toch leverde het gesprek belangrijke aandachtspunten op.
Op 26 juni jl. heeft de minister van LVVN namens het Kabinet een brief aan de Tweede Kamer (“Weer ruimte voor boer, natuur en bouw: maatregelenpakket voor landbouw, natuur en stikstof”) link naar brief gezonden waarin een samenhangende aanpak met generieke en gebiedsgerichte maatregelen, natuurherstel- en landbouwmaatregelen is gepresenteerd.
M.b.t. uitwerking voor zonering wordt ingegaan wordt op de sturingsfilosofie, de ontwikkelrichting van de regels, faciliterend instrumentarium, de overige systeemmaatregelen en het procesontwerp voor het vervolg van deze zoneringsaanpak. In het najaar van 2026 volgen informatiesessies en begin 2027 zijn de uitkomsten verwerkt in ontwerp-regelgeving, inclusief lokale afwegingsruimte.
De zonering is aanvullend op generiek beleid en is gericht op meerdere drukfactoren, niet alleen op stikstof. Zonering bestaat uit een combinatie van normen en regels om het vastgelopen proces weer in beweging te krijgen. Het vraagt om dynamiek in gebiedsprocessen en grondmobiliteit. Er blijft ruimte voor volwaardige extensieve vormen van landbouw en grondgebruik. Provincies, waterschappen en gemeenten krijgen binnen de kaders ruimte voor maatwerk.
Het gezamenlijke gesprek richtte zich op de volgende punten:
Hoe wordt de balans gevonden tussen nationale kaders en gelijk speelveld versus ruimte voor maatwerk per gebied?
Hoe verhoudt de zoneringsaanpak zich tot het Natuurpact, NNN, Aanvalsplan Grutto, ANLb-contracten, het stikstoffonds, KRW en NHV?
In de Najaarsbegroting worden de financiële plannen onder de beleidsaanpak aan de Kamer voorgelegd.
Na de zomer volgt uitwerking van de aanpak voor zonering in samenspraak met provincies en andere organisaties.
Ronde reflecties van partners
- De grote urgentie voor natuurherstel werd benadrukt: het gaat slecht met de natuur en het natuurlijk systeem staat onder druk. Daarom is het belangrijk regelmatig uit te zoomen en van daaruit keuzes te maken over middelen en prioriteiten. De samenhang tussen KRW, NHV, aanpak Grutto en de zoneringsaanpak is belangrijk.
- Belangrijk thema is beheer als de basis van goede natuur. Aandacht is gevraagd voor het op orde brengen van de beheervergoedingen en maatregelen structureel te borgen.
- Ook is aandacht gevraagd voor samenwerking tussen landbouw en natuur, en voor een maatwerk in datgene wat nodig is voor robuust natuurherstel.
- Langjarig perspectief voor ondernemers is cruciaal om beweging te creëren, ondersteund door passende instrumenten en financiering. De veranderkracht van de landbouwsector wordt vaak onderschat.
- De aanpak van NNN is een sterk concept, maar de uitvoering is in 2027 nog niet afgerond. Gebiedsprocessen vragen vele jaren; daarom is een langjarig casco nodig. Het NNN heeft als zo’n casco standgehouden en kan daarin als inspiratie en richting blijven dienen.
- De instrumentenkoffer moet op orde zijn, vooral grond is cruciaal voor realisatie. Gemeenten en waterschappen spelen hierin een belangrijke rol vanwege hun instrumenten en wettelijke mogelijkheden, maar kunnen niet altijd de gewenste voortgang brengen.
- Er is behoefte aan een duidelijke opdracht vanuit het Rijk, met ruimte voor uitwerking door provincies, gemeenten en waterschappen. Cruciaal hierin is: vertrouwen onder voorwaarden. Dit vraagt om concrete afspraken over taken, bevoegdheden en aanspreekbaarheid.
